Paris Photo 2025: Polska fotografia wchodzi do głównego nurtu

Katarzyna Stańko / 26.11.2025

fot. Katarzyna Stańko / Polskifr.fr

Gdy w połowie listopada Grand Palais wypełnił się międzynarodową publicznością, jedno było pewne: Paris Photo 2025 to edycja, w której polska fotografia jest kolejny już raz gościem i częścią debaty o kierunkach współczesnego obrazu. Wśród ponad 170 galerii i 42 wydawnictw z całego świata szczególnie wyraźnie wybrzmiewają nazwiska twórców znad Wisły, reprezentowanych przez najaktywniejsze polskie galerie: Jednostka, lokal_30, Raster, Monopol oraz – po raz pierwszy na targach – BLOW UP PRESS.

Polską obecność wspierał Instytut Adama Mickiewicza oraz Instytut Polski w Paryżu, a program objął premiery fotoksiążek, spotkania autorskie oraz szeroki przegląd fotografii – od klasyki po awangardę. Po czasie konsekwentnej pracy środowiska artyści, galeria chcą mówić o „modzie na polską fotografię”.

Polska w pięciu sektorach Paris Photo

Tegoroczna edycja organizowana pod historyczną szklaną kopułą Grand Palais ponownie podzielona jest na pięć sekcji: Principal, Publishing, Emergence, Digital i Voices. Polskie galerie i wydawnictwa są obecne we wszystkich kluczowych punktach wydarzenia — od stoisk głównych po przestrzeń kuratorską Voices.

– Jesteśmy na Paris Photo już drugi raz i muszę powiedzieć, że naprawdę warto tak promować polską fotografię – mówi portalowi Polskifr.fr Katarzyna Sagatowska z Galerii Jednostka.

Galeria Jednostka: od klasyka do introspekcji

Jednostka zaprezentowała na Paris Photo 2025 dwa mocne akcenty:

Wojciecha Plewińskiego, jednego z najważniejszych fotografów powojennej Polski — z zestawem zdjęć z Włoch, Francji oraz dawnych tzw. Ziem Zachodnich;
Martę Zgierską, autorkę intensywnie emocjonalnych cykli Votive Figure i Internal Landscapes.

To konfrontacja dwóch biegunów: dokumentalnej elegancji i konceptualnej introspekcji. Na stoisku odbyło się również podpisywanie specjalnej edycji kultowej „Encyclopaedia” Weroniki Gęsickiej, nominowanej do prestiżowej Deutsche Börse Photography Foundation Prize.

lokal_30: fotografia jako krytyczny głos

Galeria przywiozła na targi Paryża trzy mocne nazwiska:

Zuzannę Janin, eksperymentującą z formą „laminowanej fotografii”;
Joannę Rajkowską, której kolaże komentują globalne kryzysy i erozję wartości;
Dianę Lelonek, dokumentującą znikające lodowce za pomocą cyjanotypii.

To najbardziej wyrazista feministyczno-krytyczna ekspozycja w polskim programie, wpisująca się w rosnące znaczenie głosu kobiet na światowej scenie wizualnej.

Raster: polska klasyka, nowe pokolenia i dialog z Japonią

Galeria Raster tradycyjnie zestawia generacje – od klasyków po artystów średniego pokolenia. Ich zestawienie pokazało szeroki wachlarz: od analizy tożsamości po formalne eksperymenty.

– To są przede wszystkim targi, tu można sprzedać zdjęcia za od kilku do kilkunastu tysięcy euro i zdobyć rozpoznawalność – mówi portalowi Polskifr.fr Łukasz Gorczyca, właściciel Galerii.

W Paryżu Raster pokazał:

Zofię Rydet, której „Zapis socjologiczny” w 2024 r. trafił na Polską Listę Krajową Programu UNESCO „Pamięć Świata”;
Krzysztofa Pruszkowskiego, pioniera fotograficznych eksperymentów;
współczesnych twórców: Anetę Grzeszykowską, Jana Smagę, Michała Łuczaka, Łukasza Rusznicę;
oraz japońskiego artystę Kazuhito Tanakę, podkreślając międzynarodowy dialog.

Z kolei w kuratorskiej sekcji Voices galeria Monopol zaprezentowała Marię Michałowską, jedną z kluczowych artystek polskiego konceptualizmu. Jej prace – oparte na idei pejzażu jako konstruktu – wpisują się w refleksyjny ton tej sekcji, otwierającej nowe interpretacje medium fotografii.

BLOW UP PRESS: pierwszy polski wydawca na Paris Photo

Debiut wydawnictwa BLOW UP PRESS na targach jest wydarzeniem samym w sobie. Wydawnictwo prezentuje edycje i premiery książek m.in. Weroniki Gęsickiej, Huberta Humki, Nastasii Leliuk, Natalii Wiernik, Małgorzaty Stankiewicz i Pawła Żaka, a także organizuje intensywny program spotkań autorskich zarówno w Grand Palais, jak i na Polycopies oraz w Librairie Polonaise w ramach PhotoSaintGermain.

Polska obecność na Paris Photo 2025 buduje przekrojową narrację o polskiej fotografii ostatnich dekad. Zofia Rydet wskazuje fundament – fotograficzny zapis pamięci i archiwum, dziś obecny w największych zagranicznych instytucjach (m.in. The Photographers’ Gallery, Belfast Exposed). Diana Lelonek reprezentuje najbardziej współczesne, ekologiczno-krytyczne podejście, odpowiadające na kryzys klimatyczny. Aneta Grzeszykowska czy Weronika Gęsicka wprowadzają język konceptualnej ironii, dekonstrukcji archiwum i autoportretu. Z kolei Plewiński, Zgierska, Rusznica, Janin – każdy z nich inaczej opowiada o pamięci, ciele, krajobrazie i relacji człowieka ze światem.

Zestawienie tych perspektyw wzmacnia przekaz: polska fotografia nie jest jednorodna. Jest polifoniczna — i właśnie dlatego atrakcyjna dla międzynarodowych kolekcjonerów i kuratorów.

Polska fotografia chce zaistnieć szerzej

W ostatniej dekadzie polska fotografia konsekwentnie umacnia pozycję na rynku: poprzez obecność w europejskich galeriach, nagrody, aktywność wydawnictw i pracę środowisk kuratorskich. Renesans ten nie wynika z egzotyki ani sezonowej mody. Jest efektem systematycznego budowania infrastruktury — od galerii po programy rezydencyjne i projekty wydawnicze. To dlatego na Paris Photo 2025 polskie stoiska wyróżniają się nie tylko liczbą artystów, ale też spójnością narracji i konsekwencją reprezentacji.

Polska zabiera głos w globalnej rozmowie o obrazie

Jeśli Paris Photo jest barometrem trendów, to tegoroczna edycja jasno wskazuje kierunek: Polska zaprezentowana została jako ważne laboratorium fotografii — między dokumentem a eksperymentem, między archiwum a post-internetową konceptualizacją. A w świecie, w którym obrazy powstają szybciej niż refleksje, prace polskich twórców przypominają, że fotografia może jednocześnie dokumentować, analizować i kwestionować rzeczywistość.

W Grand Palais — w miejscu symbolicznego spotkania światowej sceny artystycznej — ten polski głos słychać wyjątkowo wyraźnie.

Galeria zdjęć: Katarzyna Stańko / Polskifr.fr