szukaj
Wyszukaj w serwisie

Uciszenie burzy na jeziorze w oczach pierwszych żydowskich słuchaczy

Centrum Heschela KUL / 12.08.2023
fot. Centrum Heschela KUL
fot. Centrum Heschela KUL

Opowieść o uciszeniu burzy należy do pierwotnego rdzenia tradycji, dlatego zanim została spisana po grecku, była przekazywana ustnie w języku hebrajskim lub aramejskim słuchaczom żydowskim w Izraelu – o tym, czym dla pierwszych słuchaczy była historia Jezusa uciszającego wody Jeziora Galilejskiego i jak mogła być przez nich interpretowana pisze w komentarzu na niedzielę 13 sierpnia dla Centrum Heschela KUL prof. Serge Ruzer, wykładowca na wydziale Religioznawstwa Porównawczego Hebrew University w Jerozolimie.


Dla żydowskich słuchaczy rzeczywistością dobrze znaną były nagłe zmiany pogodowe na położonym ok. 130 km od Jerozolimy jeziorze. „Jezioro Galilejskie znane było wtedy jak i dziś z nieprzewidywalnego zachowania oraz nagłych wybuchów niebezpiecznych burz” – tłumaczy wykładowca.

Gdy Jezus uciszył rozszalałe i zagrażające życiu uczniów wody jeziora, przelęknięci i zaskoczeni apostołowie nazwali Go Synem Bożym. Tytuł ten dla Żydów był niezwykle wymowny i nasuwający wiele skojarzeń. W Starym Testamencie synem Bożym nazywany jest lud Izraela, ale także określa się nim inne wybitne postaci jak Dawid czy Salomon.

W swoim komentarzu wykładowca na wydziale Religioznawstwa Porównawczego Hebrew University w Jerozolimie prof. Serge Ruzer czerpiąc z Biblii Hebrajskiej i tradycji rabinicznej, wskazuje kilka elementów, które pierwotnym słuchaczom, ale i nam współcześnie pomagają lepiej zrozumieć i zinterpretować znaczenie uciszenia przez Jezusa burzy na jeziorze.

Publikujemy pełny tekst komentarza:

Pozdrawiam z Jerozolimy, około 130 km od Jeziora Galilejskiego, gdzie miały miejsce wydarzenia z dzisiejszej Ewangelii Mateusza. Jest rzeczą zrozumiałą, że opowieść ta należy do pierwotnego rdzenia tradycji, dlatego zanim została spisana po grecku, była przekazywana ustnie w języku hebrajskim lub aramejskim słuchaczom żydowskim w Izraelu. Co zwróciłoby wtedy ich uwagę?

Po pierwsze, wymowna rzeczywistość. Jezioro Galilejskie znane było wtedy jak i dziś z nieprzewidywalnego zachowania oraz nagłych wybuchów niebezpiecznych burz. W takich chwilach wody, które przed chwilą były płytkie, mogą stać się zdradziecko głębokie.

Po drugie, żydowski słuchacz może przypomnieć sobie opowieść o wyjściu z Egiptu, gdy Izraelici bezpiecznie przechodzą przez morskie wody. Rabiniczny midrasz upiększa to motywem wiary, zaufania Bogu, ukazanym na przykładzie Nachszona, wodza plemienia Judy, który dzielnie wszedł w fale głębokie po głowę aż rozstąpiło się morze.

Fragment z Mateusza przedstawia odważną wiarę, jakiej w zasadzie oczekuje się od wszystkich, ale to Jezus zostaje ukazany jako ten, który jest obdarzony wiarą, a zatem zdolny zarówno do ocalenia Piotra, jak i do uciszenia burzy. Jezus zostaje tutaj nazwany Panem, po grecku kyrios, po hebrajsku rav, co oznacza tutaj „nauczyciela” lub „mistrza” – przykład wiary dla Jego naśladowców. Będąc pod wrażeniem odwagi Jezusa jako cudotwórcy, uczniowie ogłaszają Go Synem Bożym. Skąd jednak wzięło się to wyrażenie?

W Biblii Hebrajskiej Naród Wybrany wielokrotnie jest opisywany zbiorczo jako dzieci/synowie Boga. W Księdze Powtórzonego Prawa 14,1 czytamy: „Wy jesteście dziećmi Pana, Boga waszego. To zbiorowe znaczenie – teraz zastosowane do błogosławionej podgrupy Izraela – pojawia się ono również w Ewangelii Mateusza 5,9: „Błogosławieni, którzy wprowadzają pokój, albowiem oni będą nazwani synami Bożymi.”

W Biblii Hebrajskiej termin ten jest również używany w kontekście indywidualnym. Tak więc namaszczeni królowie Izraela są opisani jako synowie Boży – jak Dawid w Psalmie 2,7: „Ogłoszę postanowienie Pana. Powiedział do mnie: Tyś Synem moim, Ja ciebie dziś zrodziłem,” czy jak Solomon w Drugiej Księdze Samuela 7,14, o którym mówi Bóg w następujący sposób: „Ja będę mu ojcem, a on będzie Mi synem.” To właśnie w tej indywidualnej apelacji Jezus, wybrany przez Boga, otrzymawszy namaszczenie Ducha Świętego i będąc gotowym odpowiedzieć na swoje powołanie mesjańskie, w momencie chrztu nazwany jest Synem Bożym (Mt 3,17).

We wszystkich tych przypadkach termin ten odnosi się do Bożych wybrańców, ale w „burzliwym” epizodzie Mateusza jest on szczególnie związany z władzą Jezusa nad siłami natury. Takie znaczenie „synostwa” nie jest wyjaśnione w Piśmie Świętym, ale pojawia się w niektórych tradycjach rabinicznych.

Fascynująca historia – najprawdopodobniej opowiadana już w czasach Jezusa – mówi o żyjącym w I wieku p.n.e. Honim, który z naciskiem zażądał od Boga zesłania deszczu w dniach suszy i który został wysłuchany. Z tego powodu doszło do oburzenia w sprawie asertywnej postawy mędrca wobec Wszechmogącego, ale przywódca faryzeuszy Szimon ben Szetach uciszył krytyków, usprawiedliwiając postawę Honiego, przedstawiając go jako syna domu Bożego. Ten motyw pojawiający się tutaj w tle może zapewnić żydowskiej publiczności niezbędne ramy do zrozumienia związku między panowaniem nad burzą, a „synostwem” w naszym fragmencie Mateusza.

 

O autorze:

Prof. Serge Ruzer uzyskał doktorat na Hebrew University w Jerozolimie w 1996 roku, gdzie został mianowany profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Religioznawstwa Porównawczego i pracownikiem naukowym w Centrum Studiów nad Chrześcijaństwem tego uniwersytetu. Jego badania i publikacje dotyczą głównie żydowskiego pochodzenia wczesnego chrześcijaństwa i wczesnej literatury syryjskiej.

 

Góra Przemienienia – miejsce mojego przebywania z Bogiem >>>

Trzeba czasem wyruszyć w daleką podróż, żeby znaleźć skarb ukryty w sobie >>>

Przypowieści o ziarnku gorczycy i zakwasie – nieco inna interpretacja >>>

Historia nie tylko dla dzieci – czyli przypowieść słyszana żydowskimi uszami >>>

Objawienie zastrzeżone dla niemądrych, czyli prowokacja Jezusa >>>

Jezus o duchowej wartości służby – Shlomo Libertowski >>>

Nowa Tora i Jezus jako nowy Mojżesz i nowy Jozue >>>

Dzień krótki, pracy mnóstwo, ludzie leniwi, a zapłata wielka >>>

Powołanie Mateusza – skandal nauczania Jezusa >>>

Hebrajski Komentarz do Ewangelii: Trzy imiona Boga >>>

Wylanie Ducha Świętego zapowiedział Mojżesz i prorocy Pięcioksięgu >>>

Zakończenie, które jest nowym początkiem, o Bogu nieustannie obecnym >>>

Paraklet – trzy znaczenia greckiego słowa ukryte w Starym Testamencie >>>

Pierwsze przymierze Boga z Żydami jest nadal ważne >>>

Wybiórcze słuchanie Pisma – błąd uczniów z Emaus >>>

Miłosierdzie Boże wypisane na kartach Starego Testamentu >>>

Dlaczego po zmartwychwstaniu Jezus ukazał się najpierw kobietom? >>>

Pascha – święto wolności i wiary >>>

Im więcej wiemy o Passze, tym lepiej rozumiemy Ostatnią Wieczerzę >>>

Dlaczego Jezus pozwolił Łazarzowi umrzeć? >>>

Kto zgrzeszył: niewidomy czy jego rodzice? >>>

Jak siódmy mężczyzna w życiu Samarytanki odmienił jej życie? >>>

Kto przemienił się na Górze Tabor – uczniowie czy Jezus? >>>

Pustynia – błogosławieństwo czy przekleństwo? >>>

Centrum Heschela KUL: Nieporozumienia wokół zasady „oko za oko” >>>

Centrum Heschela KUL: Prawo, Prorocy, jota – trzeba zbadać kontekst by zrozumieć sens słów Jezusa >>>

Centrum Heschela KUL: Sól, światło i miasto na górze – Co zrobić by życie było pełne smaku, nadziei i Boga? >>>

Centrum Heschela KUL: Paradoks błogosławieństw – Jezus odwrócił logikę hebrajskiego świata >>>

Centrum Heschela KUL: Dlaczego uczniowie, stając się „rybakami ludzi”, porzucili sieci? >>>

Hebrajski komentarz do Ewangelii na II Niedzielę Zwykłą >>>

Żydowski komentarz do Ewangelii Objawienia Pańskiego >>>

Hebrajski komentarz do Ewangelii Pierwszej Niedzieli Nowego Roku 2023 >>>

Żydowski komentarz do Ewangelii Bożego Narodzenia >>>

Hebrajski komentarz do Ewangelii na IV Niedzielę Adwentu >>>

Hebrajski komentarz do Ewangelii na III Niedzielę Adwentu >>>

Hebrajski komentarz do Ewangelii na II Niedzielę Adwentu >>>

Żydowski komentarz do Ewangelii na I Niedzielę Adwentu >>>


2024-03-03 00:15:11