Wrześniowe uroczystości patriotyczne – wspomnienia

fot. archiwum SPK Koło Paryż

Dobiega końca wrzesień – miesiąc, który podobnie jak sierpień jest czasem ważnych rocznic, szczególnie dla Polonii francuskiej. Publikujemy podsumowanie i zdjęcia z tegorocznych uroczystości.

czytaj też: >>> Porozumienia sierpniowe 1980 to fundament naszej niepodległości <<<

MIASTO, KTÓRE ODZYSKAŁO WOLNOŚĆ

DZIĘKI POLSKIEMU GENERAŁOWI I JEGO ŻOŁNIERZOM

Maria Dembinski
Zdjęcia: Zbigniew Adamek

3 września 2026 roku

SPK Paris miało zaszczyt uczestniczyć w obchodach 82. rocznicy wyzwolenia miasta Abbeville, na zaproszenie burmistrza, pana Angelo Tonneli.
Co roku miasto oddaje hołd generałowi Stanisławowi Maczkowi i polskim żołnierzom. Pomimo zmęczenia, poniesionych strat oraz pozostawionych na polu walki poległych i rannych, po krwawych starciach pod Falaise polskie wojsko kontynuowało marsz w kierunku granicy belgijskiej, ścigając wycofujących się Niemców.

2 września 1944 roku generał Stanisław Maczek i 1. Polska Brygada Pancerna wkroczyli drogą, która dziś nosi nazwę Route des Polonais, aby wyzwolić Abbeville spod niemieckiej okupacji. Mosty na rzece Somme zostały wysadzone w powietrze, jednak Polacy, z pomocą francuskiego ruchu oporu FFI, zbudowali most pontonowy, który umożliwił wejście do miasta. 3 września polskie wojska triumfalnie wkroczyły do Abbeville.

Przebieg uroczystości

Obchody rozpoczynają się co roku na placu generała Maczka, przy Route des Polonais, gdzie znajdują się dwa pomniki. Następnie uczestnicy przemieszczają się w kierunku centrum miasta, zatrzymując się przy pomniku Władysława Wilki, który poległ w tym miejscu, oraz przy dwóch kolejnych miejscach pamięci w centrum Abbeville.

Przy każdym miejscu pamięci oddawane są honory i składane kwiaty.

W tegorocznych uroczystościach 82. rocznicy wyzwolenia miasta uczestniczyli przedstawiciele Rzeczypospolitej Polskiej: Chargé d’affaires Wiesław Tarka, konsul RP Agnieszka Kozińska-Makowska, attaché obrony RP, pułkownik Marek Brylonek.

Wojsko Polskie reprezentowali major Karolina Maćkowiak, kapitan Kamil Maćkowiak oraz ich syn Kacper.
Państwo Francuskie reprezentował wiceprefekt Laurent Guillemot.

Przewodniczący regionu Hauts-de-France, Xavier Bertrand, był reprezentowany przez radnego regionu i byłego burmistrza Abbeville, pana Pascala Demarthe.
Obecni byli również radni miasta, viceprzewodnicząca departamentu, pani Sabrina Holleville Milhat, liczne stowarzyszenia patriotyczne, poczty sztandarowe, młodzież oraz orkiestra, która towarzyszyła uczestnikom podczas przemarszu pomiędzy kolejnymi miejscami pamięci.

Stowarzyszenia rekonstrukcji historycznej Apatal i Arcavem przybyły w umundurowaniu oraz pojazdami z epoki II wojny światowej.
SPK Paris reprezentowali, z dwoma sztandarami, Zbigniew Adamek i Maria Dembinski.

W przemówieniach podkreślano znaczenie Pamięci, Wdzięczności i Przekazu młodemu pokoleniu.
Pamięć o polskich żołnierzach, którzy walczyli o wyzwolenie Francji, pozostaje ważnym elementem przyjaźni polsko-francuskiej oraz wspólnego dziedzictwa historycznego.

*

Zarząd Stowarzyszenia Samopomoc Polskich Kombatantów we Francji – Koło Paryż składa serdeczne podziękowania wszystkim naszym Przyjaciołom, którzy byli z nami 12 września podczas ceremonii Ravivage de la Flamme pod Łukiem Triumfalnym, a także tym, którzy z ważnych powodów nie mogli przybyć, ale byli z nami myślami.

Kierujemy podziękowania do UNC Paris 5 i Paris 6, z którymi mieliśmy zaszczyt dzielić tę uroczystą ceremonię.

Dziękujemy za obecność oraz złożenie kwiatów przedstawicielom Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Paryżu: wicekonsulowi Marcinowi Makowskiemu oraz attaché adjoint, pułkownikowi Sławomirowi Zdunkowi.

Serdecznie dziękujemy delegacji Souvenir Français National – administratorowi Bernard Chopin oraz dyrektorowi Jean-Baptiste Romain– którzy w imieniu sekretarza generalnego Serge’a Barcellini złożyli kwiaty.

Szczególnie ważna była obecność młodzieży z sekcji polskiej Liceum Montaigne, wraz z panią dyrektor Danutą Charlon. Była to piękna lekcja historii oraz pamięci przekazywanej między pokoleniami.

Oddaliśmy hołd Nieznanemu Żołnierzowi, pamiętając jednocześnie o wszystkich tych, którzy w różnych wojnach i konfliktach zbrojnych oddali swoje życie za Francję, w tym o licznych Polakach. Ich poświęcenie i pamięć pozostają dla nas zobowiązaniem do zachowania historii i przekazywania jej kolejnym pokoleniom.

Dziękujemy wszystkim za obecność, przyjaźń i wspólne pielęgnowanie pamięci.

Na pamiątkę załączamy link do diaporamy z ceremonii, przygotowanej przez naszego kolegę Artura Massier

*

ZOUAVES – POLACY BRONIĄCY FRANCJI W 1914 ROKU

Maria Dembinski,

zdjęcia Maria Cichewicz

Trudno wyobrazić sobie naszych Rodaków w egzotycznych mundurach podczas I Bitwy nad Marną. A jednak tak było. Polscy ochotnicy zostali wcieleni do dywizji marokańskiej generała Humberta, jednej z najbardziej walecznych formacji armii francuskiej.

Jednostki Zouaves zostały powołane w 1830 roku podczas podboju Algierii. Sama nazwa pochodzi od berberyjskiego słowa „Azwaw”. Początkowo do jednostek tych rekrutowano miejscową ludność, a od 1842 roku zaczęli dołączać do nich również Europejczycy.

Zouave był rozpoznawalny po charakterystycznym, niezwykle barwnym stroju. Składał się on z szerokich czerwonych spodni – sarouel, krótkiej kurtki – bedaïa, błękitnej kamizelki – sédria, a głowę zdobiła czerwona chéchia. Mundury były piękne, ale jednocześnie bardzo widoczne na polu walki. Od 1915 roku dowództwo zdecydowało więc o wprowadzeniu koloru khaki.

I Bitwa nad Marną

Pierwsza Bitwa nad Marną, która rozegrała się w dniach 6–12 września 1914 roku, miała ogromne znaczenie dla historii I wojny światowej. Ukazała nową rzeczywistość prowadzenia działań wojennych. Nigdy wcześniej nie stoczono bitwy o takiej skali, a poniesione straty były ogromne.

Naprzeciwko siebie stanęły wojska niemieckie z jednej strony oraz wojska francuskie i brytyjskie z drugiej. Bitwa zatrzymała niemieckie natarcie na Francję i doprowadziła do rozpoczęcia długotrwałej wojny okopowej. Front rozciągał się na przestrzeni około 300 kilometrów.

Wojska niemieckie znalazły się zaledwie około 48 kilometrów od Paryża. Ogłoszono powszechną mobilizację, a rząd francuski przeniósł się do Bordeaux.
Sytuacja ta dała nadzieję emigrantom, zwłaszcza w Paryżu, na możliwość organizowania się i wspólnej obrony Francji. Spontanicznie powstawały komitety ochotników polskich, czeskich, włoskich, belgijskich, greckich, rumuńskich, serbskich i innych narodowości.

Wobec tej sytuacji rząd francuski wydał 3 sierpnia 1914 roku dekret umożliwiający obywatelom państw należących do Cesarstw Centralnych przystępowanie do Legii Cudzoziemskiej i walkę po stronie Francji.

Po stronie francuskiej znaleźli się również ochotnicy z polskiej emigracji. Wielu z nich wierzyło, że wojna może wreszcie przynieść Polsce upragnioną wolność i niepodległość.

Obecność Polaków w I wojnie światowej jest bardzo trudna do dokładnego oszacowania. Polska jako niepodległe państwo wówczas nie istniała, jednak w armiach państw zaborczych służyło około 3 milionów żołnierzy polskiego pochodzenia.

Doroczne uroczystości w Mondement

Każdego roku SPK Paris pielgrzymuje do Mondement, gdzie pod monumentalnym pomnikiem „Maczugą” oddaje hołd ofiarom Pierwszej Bitwy nad Marną oraz jej dowódcom. W 2026 roku uroczystości odbyły się 13 września.

SPK Paris reprezentowali, z dwoma sztandarami: Maria Dembinski, Maria Cichewicz i Andrzej Dembinski.

Uroczystości organizuje stowarzyszenie Mondement 1914 – Les Soldats de la Marne – Joffre-Foch, kierowane przez prezesa Oliviera Dufoura, który pełni również funkcję mera Mondement.
Tegoroczne uroczystości zgromadziły przedstawicieli administracji lokalnej i regionalnej, liczne organizacje kombatanckie, wojsko, orkiestrę wojskową oraz bardzo liczne poczty sztandarowe. Obecna była również rodzina marszałka Focha.

Po wysłuchaniu utworu „Souvenez-vous” Pierre’a Bacheleta na szczyt pomnika, na wysokość 36 metrów, zostały wciągnięte flagi narodów uczestniczących w bitwie. Jako szósta została wciągnięta flaga polska. W tym wyjątkowym momencie zabrzmiał Mazurek Dąbrowskiego.

U podnóża monumentalnego pomnika biskup diecezji Châlons, ks. bp Mgr Javary, odprawił nabożeństwo w intencji pokoju.

W swoim przesłaniu przypomniał:
„Jesteśmy po to, żeby świadczyć i przypominać, co się wydarzyło, i nigdy nie zapomnieć. Modlimy się o pokój, zgodę, przebaczenie i współpracę pomiędzy narodami europejskimi”.

Po nabożeństwie odbyła się ceremonia wojskowa. Przemawiali: mer Mondement Olivier Dufour, Caroline Dufour oraz wiceprefekt departamentu Epernay Emmanuel Auber.

W uroczystościach uczestniczyli również pułkownik François Mariotti, senatorowie Anne-Sophie Romagny i Christian Berat, a także liczni radni. Jak co roku przybyli również przedstawiciele brytyjskich Royal Fusiliers de Londres.

Po zakończeniu ceremonii uczestnicy udali się do Zamku Mondement na spotkanie patriotyczne. Przy dźwiękach orkiestry wojskowej kontynuowano rozmowy i wspominano wydarzenia, które ponad sto lat temu zdecydowały o losach Francji i Europy.

Dla SPK Paris udział w uroczystościach w Mondement jest nie tylko hołdem dla poległych. Jest również przypomnieniem o udziale Polaków w walce o Francję w 1914 roku oraz o wspólnej historii Polski i Francji.